Therapie gaat verder dan begrijpen wat er speelt. Je kunt namelijk heel goed weten waar iets vandaan komt, het kunnen plaatsen, er woorden aan geven en uiteindelijk merken dat er toch weinig verandert. Alsof je systeem het wel begrijpt, maar je lichaam op een andere laag blijft reageren.
In deze blog lees je wat nodig is om echt tot heling te komen in therapie: herhaling, het zenuwstelsel en rouw.
Waarom herhaling belangrijk is
Je zenuwstelsel voorspelt voortdurend wat er gaat gebeuren op basis van eerdere ervaringen. En als je lang hebt geleerd dat iets onveilig is, blijft je systeem daarop ingesteld, ook als de situatie nu anders is.
Je brein verandert pas bij herhaalde nieuwe ervaringen in het dagelijks leven. Elke keer dat je iets anders meemaakt dan wat je gewend bent, ontstaat er een nieuwe verbinding in je brein. Dit heet neuroplasticiteit: het vermogen van je brein om nieuwe verbindingen te maken.
Nieuwe ervaringen moeten dus vaker terugkomen om het oude patroon te veranderen. Elke herhaling maakt de nieuwe ervaring iets steviger. Tot het op een gegeven moment de nieuwe standaard wordt.
Herhaling in therapie betekent niet dat je alles eindeloos opnieuw moet bespreken. Het gaat om het herhaald opdoen van nieuwe ervaringen, zoals:
- je gevoelens kunnen voelen zonder overspoeld te raken
- een grens aangeven en merken dat die blijft staan
- rust nemen zonder schuldgevoel
- je behoeften uitspreken zonder straf of afwijzing
- in contact blijven met jezelf terwijl je iets moeilijks voelt
Het gaat vaak om kleine, eenzelfde ervaringen.
Het zenuwstelsel in therapie
Je zenuwstelsel stelt steeds één vraag: ben ik veilig? Bij stress of dreiging schakelt je lichaam automatisch naar actie. Het sympathische zenuwstelsel komt dan in beweging: je hartslag gaat omhoog, je adem wordt oppervlakkiger, je spieren spannen zich aan en je aandacht vernauwt zich.
Dat is een beschermingsreactie. Als dit lang aanhoudt, kun je vast komen te zitten in spanning, vermoeidheid of juist een gevoel van terugtrekken.
In therapie gaat het daarom niet alleen over praten of begrijpen, maar ook over het lichaam helpen om weer te reguleren. Dat betekent onder andere:
- veiligheid ervaren in contact
- spanning leren voelen zonder jezelf kwijt te raken
- herhaald terugkeren naar rust
- grenzen oefenen en ervaren vanuit jezelf
- rustig in contact blijven met je lichaam
Ook hier is herhaling essentieel. Je zenuwstelsel leert niet van één veilige ervaring, maar van vele herhaalde momenten waarin veiligheid ook echt ervaren wordt.
Waarom rouw meedoet
Rouw is een belangrijk onderdeel van heling. Rouw vraagt om het oude werkelijk los te laten, terwijl het nieuwe nog geen vorm heeft. Dat kan ongemakkelijk zijn. Soms ook pijnlijk en heeft tijd en ruimte nodig om te verwerken.
Als rouw niet gevoeld kan worden, blijft er vaak iets vastzitten. Niet omdat je het niet begrijpt, maar omdat het nog niet doorvoeld kan worden. Dit kan ook komen doordat het nog te pijnlijk is om te voelen, dan heeft het meestal nog wat tijd nodig. En gebeurt dit op een moment wanneer er meer ruimte is.
(Meer weten? Lees mijn blog over rouw en therapie)
Heling en therapie
Heling betekent niet dat alles verdwijnt. Het betekent dat wat er is, draaglijker wordt. Dat je niet meteen overspoeld raakt. Dat gevoelens er kunnen zijn zonder dat ze alles overnemen. Dat je lichaam sneller terug kan keren naar rust.
Therapie helpt daarbij door niet te forceren, maar te begeleiden. Niet te duwen, maar af te stemmen. Niet alleen te verklaren, maar ook te ervaren.
Heling is niet het worden van iemand anders. Het is het stap voor stap leren dragen van jezelf, met meer ruimte en veiligheid in je systeem.
De meerwaarde van opstellingen
In opstellingen komen denken, voelen en ervaren samen. Wat je begrijpt, kan ook gevoeld worden in het moment. Je kunt eerste stappen zetten om het anders te doen, verwerken wat nog onbekend was en nu zichtbaar is geworden.
Er ontstaat helderheid die niet alleen mentaal is, maar ook lichamelijk doorwerkt. Immers gebeurd er innerlijk iets wat in beweging wordt gezet. Door het aan te kijken, te ervaren en letterlijk een nieuwe stap te zetten, wordt alles ingezet: zien, erkennen, (door)voelen en een nieuwe beweging.
Vaak wordt je in een familie- of traumaopstelling geraakt door verdriet of realiseer je welk gemis er is geweest. In de sessies is er alle ruimte om dit, in je eigen tempo, te verwerken.
Wil jij ook meer dan jezelf begrijpen? Neem vrijblijvend contact met me op voor een kennismaking of kijk bij mijn aanbod wat ik voor je kan betekenen.
Bronnen & inspiratie
- Wat is de betekenis van neuroplasticiteit? – Changing Life
https://www.changinglife.nl/posts/neuroplasticiteit - Begeleiding bij rouw wanneer het rouwproces vastloopt – Psyned
https://www.psyned.nl/rouwverwerking/begeleiding-bij-rouwverwerking/ - Polyvagaaltheorie – Polyvagaal Instituut Nederland
https://polyvagaalinstituut.nl/polyvagaaltheorie/
