Wat betekent teruggeven binnen familieopstellingen?
Binnen familieopstellingen wordt vaak gewerkt met het principe van “teruggeven”. Teruggeven betekent dat jij herkent dat je iets met je meedraagt wat niet van jou is. En dat je dat innerlijk weer teruglegt bij de plek waar het thuishoort binnen jouw familiesysteem. Dat kan gaan over gevoelens, verantwoordelijkheden of patronen die eigenlijk bij een ouder, grootouder of ander familielid horen. Die beweging is waardevol en essentieel, omdat het een eerste stap is in het doorbreken van familiepatronen en het helpt om lasten weer op hun juiste plek in het systeem te laten.
Waarom draag jij lasten uit je familiesysteem?
Wanneer je iets draagt wat niet oorspronkelijk van jou is, gebeurt dat zelden bewust. In veel systemen zijn er ervaringen of gevoelens die niet gezien, erkend of doorvoeld zijn. Er wordt gezwegen, vermeden of iets blijft onuitgesproken aanwezig. Binnen systemisch werk worden dit vaak onbewuste loyaliteiten of familieverstrikkingen genoemd.
En hier ontstaat vaak een onbewuste beweging: iemand in een volgende generatie neemt het over, omdat het het bij het systeem hoort en dit blijft gebeuren tot het gezien en erkend wordt. Dit kan verschillende vormen aannemen. Je kunt pijn of zwaarte van een ouder of grootouder dragen, zonder precies te weten waarom je je zo voelt of waar het vandaan komt. Je kunt het gevoel hebben dat het jou niet beter mag gaan dan iemand anders in je familie. Of je ontwikkelt een sterke neiging om te zorgen, te dragen of verantwoordelijkheid over te nemen, omdat dat je plek en verbondenheid geeft.
De verborgen dynamiek: jouw eigen aandeel
Echter dit principe van teruggeven is slechts één kant van het verhaal. De andere kant gaat namelijk over jou: waarom ben juist jij het gaan dragen en ook wat heeft het jou opgeleverd om dit te dragen? In mijn praktijk heb ik ervaren dat er vaak ook iets in jou zit wat maakte dat je het bent gaan dragen of overnemen, namelijk:
- een duidelijke rol binnen het gezin (bijvoorbeeld de zorger, de sterke of de bemiddelaar)
- een gevoel van betekenis of nodig zijn
- verbinding met een ouder of familielid
- controle of houvast in situaties die onzeker waren
Wat je draagt, is dus niet alleen “van een ander”, het is ook verweven geraakt met jouw eigen ontwikkeling.
Waarom alleen teruggeven niet genoeg is
Binnen familieopstellingen gaat teruggeven, zoals ik het zie, dus niet alleen over iets terugleggen dan niet van jou is. Het gaat ook over het herkennen dat er een deel in jou is, dat dit dragen nodig had of noodzakelijk maakte.
Het is dus van belang om ook te onderzoeken wat dit overnemen of dragen het in jou heeft gedaan. als je iets teruggeeft. Anders blijft er een onderliggende dynamiek in jou bestaan, die zich dan op een andere manier opnieuw kan laten zien, bijvoorbeeld in relaties, werk of hoe jij naar jezelf kijkt.
Daarom vraagt systemisch werk om twee bewegingen:
- Wat hoort bij jouw familiesyteem?
Je erkent wat niet van jou is en legt het terug bij het systeem, zodat je los komt wat niet van jou is. - Wat is onderdeel geworden van jouw eigen innerlijke wereld?
Je onderzoekt wat dit dragen in jou heeft gevormd, zodat je dat kunt erkennen en doorvoelen.
Pas als je beide kanten ziet en er mee aan de slag gaat, kan er pas werkelijke verandering ontstaan.
Je eigen plek innemen, is je eigen weg volgen
Het effect van dit proces is dat jij jouw eigen plek weer inneem, waardoor jij duidelijker voelt wat van jou is en wat niet. Dan ontstaat er ruimte in hoe jij kiest, voelt en handelt. Je stapt uit een rol of functie die je lang onbewust hebt gedragen en komt dichter bij jezelf.
Wil jij ook aan de slag met je eigen stukken of wil jij juist ook systemisch leren werken en familieopsteller worden?
Kijk hier voor mijn aanbod
Kijk dan hier voor meer info over de Opleiding Opstellingenwerk
