Sommige ervaringen uit je jeugd blijven op de achtergrond meespelen, ook als je daar niet bewust bij stilstaat. Familieopstellingen helpen zichtbaar maken hoe jouw gezin van herkomst invloed heeft gehad op wie jij bent geworden.

En het gaat daarbij niet om schuld of het aanwijzen van een verkeerde ouder. Het gaat over jouw ervaring in het gezin waarin je opgroeide. Over wat je hebt gevoeld, gemist, overgenomen of ingeslikt om erbij te horen, je veilig te voelen of je plek te bewaren.

Ik vertel er je meer over in deze blog.

Hoe je gezin van herkomst je vormt

Je begint niet met een blanco blad. Je wordt geboren in een verhaal dat al gaande is. Met liefdes, spanningen, verliezen, overtuigingen en stiltes die allemaal hun invloed hebben. Als kind voel je vaak feilloos aan wat er speelt, nog voordat je het goed kunt begrijpen. Je leest de sfeer, de spanning en de onderlinge verhoudingen, en neemt dat onbewust mee in hoe je later naar jezelf en anderen kijkt.

Daarin ben je niet alleen jezelf. Je bent ook onderdeel van twee families: die van je vader en je moeder. Hun geschiedenis, ervaringen en onverwerkte stukken werken vaak onbewust door in de volgende generatie.

Onbewuste patronen ontstaan al vroeg

Wat een kind leert, gebeurt zelden alleen via woorden. Het zit ook in blikken, in spanningen aan tafel, in wat wel of niet besproken werd en in hoe er werd gereageerd op gevoelens.

Daarom ontstaan patronen vaak al vroeg. Bijvoorbeeld:

• Je past je aan om erbij te horen.
• Je neemt verantwoordelijkheid die eigenlijk te groot is.
• Je schakelt je gevoel uit om met spanning om te kunnen gaan.

Dit zijn geen bewuste keuzes, maar waren vaak logische manieren om je staande te houden in de situatie waarin je toen leefde.

Het gaat om jouw ervaring

Als je gaat kijken naar je familiegeschiedenis, kan dat veel raken. Misschien voel je verdriet om wat je hebt gemist. Misschien komt er boosheid op over wat er niet was. Of verwarring, omdat dingen er aan de buitenkant anders uitzagen dan van binnen.

Die gevoelens ervaren zijn belangrijk om die er te laten zijn. En hier gaat het dan niet over het afvallen van je ouders, over het oordeel dat zij tekortschoten of dat iemand schuld heeft. Je ouders dragen hun eigen geschiedenis en hun eigen last, en nu draag jij de jouwe.

Maar belangrijkste blijft, hoe het voor jou was, want die boosheid, verdriet, gemis is er ook. En dat jij mag erkennen hoe het voor jou was in jouw gezin. Zonder dat je daarmee je ouders hoeft af te wijzen. Immers met het afwijzen van je ouders, wijs je ook iets in jezelf af.

Het is een samenspel van hoe het voor jou was (of is) én hoe het hele pakketje van je ouders; hoe zij waren en wellicht nog zijn. Het is dus het hele verhaal kunnen zien, wat het tegelijkertijd ook zo pijnlijk kan maken.

Familiepatronen die doorwerken in het nu

Wat je in je jeugd hebt geleerd, kan later nog steeds doorwerken in je relaties, je werk, je grenzen en je gevoel van veiligheid. Wat ooit een slimme overlevingsstrategie was, kan je op volwassen leeftijd in de weg gaan staan.

En niet alles wat je draagt, is alleen van jou. Soms draag je iets uit je familiegeschiedenis mee wat ooit bij iemand anders hoorde. Een verdriet dat niet volledig gevoeld kon worden. Een verantwoordelijkheid die te groot was voor degene bij wie het begon. Of een spanning die nooit echt een plek heeft gekregen.

Familieopstellingen en systemisch werk helpen om die patronen zichtbaar te maken. Niet om het verleden te herschrijven, maar om anders te leren kijken naar wat je hebt meegenomen. Juist daar ontstaat vaak beweging. Niet door te vechten tegen wat was, maar door met meer bewustzijn en mildheid te kijken naar wat er al die tijd speelde. Zodat je kunt gaan voelen: wat is van mij, en wat ben ik (vaak uit liefde of loyaliteit) gaan meedragen?

Dat betekent niet dat je alles gewoon kunt “teruggeven” en dat het daarmee klaar is. Want wat je hebt gedragen, heeft ook iets met jou te maken. Het heeft je gevormd, misschien zelfs beschermd. En dat stuk vraagt ook jouw aandacht. (Lees hierover meer in de blog Teruggeven in familieopstellingen)

Herken je dit bij jezelf?

Misschien merk je dat je steeds in dezelfde patronen terechtkomt. In relaties. In werk. In hoe je voor anderen zorgt. Of in hoe lastig je het vindt om grenzen aan te geven. Dat betekent niet dat er iets mis is met je. Het kan juist een uitnodiging zijn om te kijken naar wat je hebt meegenomen uit je gezin van herkomst.

Familieopstellingen en systemisch werk kunnen helpen om die patronen zichtbaar te maken, zodat er meer helderheid, rust en beweging kan ontstaan.

Voor persoonlijke of professionele verdieping

Wil je onderzoeken welke loyaliteiten, patronen of dynamieken invloed hebben op jouw leven? Dan kan een sessie je helpen hier inzicht in te krijgen.

Werk je met mensen of wil je dit vak zelf leren? Dan is de Opleiding Opstellingenwerk -tot familieopsteller en systemisch coach- vast iets voor jou!

Neem gerust contact op voor meer informatie over sessies, of de opleiding.

Bronnen en achtergrond

• Bert Hellinger – grondlegger van het werk met familieopstellingen en ordening binnen familiesystemen
• De gehechtheidstheorie van Bowlby én Ainsworth